Şəxsi brendinq: real yoxsa virtual brendinq?

Yeni texnologiyaların yaratdığı fürsətlər çoxşaxəlidir. Bu yazımda istədim bu fürsətlərdən birinin üzərində dayanım. Yeni texnologiyaların inkişafı və həyatımıza daxil olması  hər bir sahədə həm  yeni fürsətlər və təbii ki bunun da yanında həm də təhditlər meydana çıxarmışdır. Elə buna görə də yeni texnologiyaların inkişafı nəticəsində bilavasitə və dolayı olaraq yaranan anlayışlara qarşı da ziddiyətli baxışlar mövcuddur.
 Yeni texnologiyaların inkişafı ilə meydana çıxan və həyatımıza daxil olan, bu və ya digər şəkildə həyatımıza təsir edən bu “fürsət” və ya “təhditlər “dən başlıcası sosial medya vasitələri olan sosial şəbəkələrdir. Artıq həyatın bütün sahələrində: siyasi, iqtisadi, sosial, mədəni, bədii yaradıcılıq, elm və təhsil və s. sahələrdə sosial şəbəkələrin rolu, təsiri və gücü danılmazdır. Bəli bu güc müəyyən qisim insanlar üçün fürsət, digər qisim üçün isə təhdit olaraq görülür. Və ya eyni təbəqə üçün bəzən təhdit, bəzən isə fürsət olaraq dəyərləndirilir və bu istiqamətdə də istifadə edilir.
Çox uzun olmasın deyə buradan mətləbə keçmək istəyirəm…

Mənim bu yazıda bəhs edəcəyim mövzu Şəxsi brendinqdə reallıq və virtuallıq mövzusudur. Əvvəlcə onu deyim ki, şəxsi brendinqi sadəcə iş dünyası ilə çərçivələməyin doğru olmadığını düşünürəm. Hər bir sahədə insanlar öz şəxsi brendinqi üzərində işləyə bilər, gücləndirə bilərlər. Yuxarıda bəhs etdiyim kimi, sosial medyadan əvvəlki dövrdə müxtəlif sahələrdə tanınmış insanlar təbii ki olmuşdur və bir növ bu insanlar müxtəlif sahələrdə “brend” xüsusiyyətinə malik olmuşlar. Ancaq indiki zəmanədə brendinqdə danılmaz rola malik olan sosial medya və sosial şəbəkələrdir. Təbii burda bir nüansa da toxunacağam. Sadəcə sosial medya və sosial şəbəkələrdə brendinq fəaliyyəti isə “virtual brendinq” fəaliyyəti buna sahib olanlar isə “virtual brend” olaraq qalacaqdır. Məhz bu virtual brendlər biraz əvvəl bəhs etdiyim kimi həm ümumi olaraq toplum üçün, həm də real fəaliyyətləri ilə brend olmuşlar üçün bir təhditdir.
Sosial şəbəkələrə tənqidi baxış mövqeyinin bir şaxəsi budur və məncə də normal və həqiqətdir. Bunun qarşısını almaq üçün isə yeganə yol ikincilərin, real fəaliyyət sahiblərinin bu fürsəti dəyərləndirərək meydanda yer almalarıdır! Əgər indiki zəmanədə yeni texnologiyaların yaratdığı bu fürsətlər dəyərləndirilməzsə fürsət olmaqdan çıxıb təhdidə çevriləcəkdir. Elm adamı öz yeniliyini artıq ənənəvi yollardan başqa yeni fürsətlərdən istifadə edərək də yaymalı, eyni şəkildə yazıçı, şair və biznes məsləhətçi də həmçinin…
 Eyni zamanda virtual aləmdə şəxsi brendinqə sahib olmaq istəyənlər  üçün də real göstəricilər olmalıdır: Bu bir şair üçün şeir kitabı, yazıçı üçün nəşr olunmuş roman, bloqqer üçün yenə nəşr olunmuş kitab, biznes məsləhətçi üçün sadəcə yazmaqla deyil, iş həyatında təlim, seminar, konfrans və konsultasiyalarla tədbiq olunan real fəaliyyətlər olmalıdır.
Qısaca sosial medyada və sosial şəbəkələrdə həqiqi fəaliyyətlərə imza atımış reallıqlar daha çox rəqbət qazanacaq (qazanmalıdır) və digər tərəfdən sosial medya və sosial şəbəkələrin gücündən istifadə edən real fəaliyyətlər daha çox uğur əldə edəcəkdir…
Bu yazı növbəti yazıma bir giriş xarakterində oldu… Növbəti yazıda Şəxsi brendinqdə sosial medya vasitələri haqqında bəhs edəcəyəm…
Uğurlar diləyi ilə…

"Marketoloq biznesin həkimidir" loqo müsabiqəsi

Vaxtilə bloqda Azərbaycanda marketinqə olan baxış bucağından və Marketinq adıyla bağlı cəmiyyət, şirkət və fərdlərin(marketoloqların) demək olar ki fəaliyyətsizliyindən bəhs edən bir yazı qoymuşdum. Bu yazıda əsasən də Azərbaycan Marketinq cəmiyyətinə iradlarımı bildirmişdim. Və bu iradları şəxsən əlaqədar ünvanlara da söyləmişdim. Həm də söylədiyim ərəfə həmin ünvandan marketoloqların ilk forumuna birbaşa yaxından dəstək göstərildiyi ərəfə idi… Yəni hərəkət və faəliyyət artıq hiss edilirdi… İradları söyləməkdə isə haqlı olduğumu bilirdim… Çünki o yazıda da dediyim kimi Azərbaycanda marketinqin dünəni bu gündür, gələcəyinin isə bu gün olmaması üçün hər kəs, xüsusilə marketinq adını istifadə edib, bu adın arxasında müxtəlif “fəaliyyətlər və fəaliyyətsizliklər” göstərənlər daha çox çalışmalıdır… 



Və nəhayət 2013-cü ildə marketinq sferasında müxtəlif qurum və fərdlər tərəfindən bir sıra tədbirlər keçirildi və keçirilməsi də planlaşdırılır… Bu sevindirici bir haldır… Hərəkət olan yerdə bərəkət vardır. Birilərinin hərəkəti digərlərinə də təsir edər, onları da oyadar, hərəkətə keçirər… və beləcə sinerji yaranar… Sağlam rəqabət və bilgiyə söykənən tədbir və fəaliyyətlərdən isə nə qədər çox olsa yaxşıdır… Və irad tutduğum həmin ünvanlardan biri Azərbaycan Marketinq Cəmiyyətindən yeni bir fəaliyyət, “Marketoloq biznesin həkimidir” loqo müsabiqəsi elan edilib… Müsabiqənin press-relizini nəzərinizə çatdırır, iştirak edəcəklərə uğurlar diləyirəm. Eyni zamanda cəmiyyət rəhbərliyini və bu fəaliyyətdə əməyi olan gənc fəal  marketoloqlarımızı da alqışlayıram…

“Marketoloq biznesin həkimidir” deyəndə, ağlınıza ilk nə gəldi? Təbii ki, sağlamlıq və bazar- tamamilə fərqli anlayışlar. Fəaliyyət sahələri müxtəlif olan bu iki ixtisasda müəyyən oxşarlıqlar var. Bəlkə siz təəccüblənəcəksiniz ki, hansı oxşarlıqlardan söhbət gedir. Biz həkimə nə vaxt gedirik? – səhhətimizdə hər hansı problemlər hiss etdikdə. Həkim xəstəni dinləyir, müəyyən analizlərdən sonra yaşamağına davam edir. İndi isə marketoloqun gördüyü işə nəzər salaq. Müəssisənin əsas məqsədi mənfəət əldə etməkdir. Lakin bu elə də sadə proses deyil. Müəssisə qeyri-müəyyən, mürəkkəb bir şəraitdə fəaliyyət göstərir. Bu qeyri-müəyyənliklər bazarda baş verən inkişaf və ya tənəzzülün nəticəsidir. Yaranmış tərəddüdlər müəssisənin müəssisədən yan keçmir və müəyyən “xəstəliklər” törədir. “Xəstəliklər” deyəndə, istehlakçının arzu və ehtiyacları qarşısında acizlik, düzgün strategiya və taktikanın olmamağı və s. aiddir. Ona görə də müəssisə marketoloqa müraciət edir. Marketoloq həkim kimi müəssisəni “dinləyir”, aparılmış analizlərdən sonra “diaqnozu” verir və resepti-marketinq planını verir. Beləliklə, müəssisə “sağalır” və bazardakı fəaliyyətini davam etdirir. Deməli, marketoloq biznesin həkimidir.

Uğurlar diləyi ilə…

İl yarı oldu… dəyişdirdiklərimiz necə?

Əziz oxucularım yəqin xatırlayar ki 2013-cü il girərkən Yeni ildə nələri dəyişməliyik?” adlı yazı yazmışdım və o yazıda bəzi dəyişikliklər etməyi məsləhət etmişdim. Artıq il yarı oldu… Dəyişdirdiklərimiz necə bəs? Oldumu nə qədər oldu? Nəticələri nə oldu? Doğrusu mənim keçən yarım ildə dəyişdirdiklərim çox oldu və bütün dəyişikliklərdən yalnız və yalnız fayda gördüm. Xüsusilə bu keçən yarım ildə çox sayda məsləkdaşla tanış olub network-ümü artırdım və gücləndirdim.

Keçən yarım ildə müxtəlif xoş yeniliklərə nail oldum: Azərbaycanın ilk marketinq forumunda spiker kimi çıxışım, müxtəlif şirkət və təşkilatlardan aldığım təlim  və seminar tələbləri, dərs dediyim ali məktəbdə istədiyim fənnin tədris ediləcəyi xəbəri, bir biznes ekspert kimi bu sahədə radio yayınında çıxışım və ən əsasları isə dərs dediyim tələbələrdən bir neçəsinin məhz istiqamətləndirməm nəticəsində marketinq sahəsini seçmələri və artıq müxtəlif şirkətlərdə fəaliyyətə başlamaları, habelə çox sayda gənclərimizin onları istiqamətləndirmək üçün mənə müraciətləri…
Bəli bütün bunlar mənim bu keçən yarım ildə uğurlarımdır və buna çox sevinirəm… Və bu sevincimdə və uğurlarımda payları olan hər kəsə təşəkkür edir və minnətdarlığımı bildirirəm. Belə uğur və sevinclərin gənclərimizin də qazanmasını istəyirəm…
Bir daha həmin yazıdan nələri dəyişdirməliyiz qismini nəzərinizə çatdırıram və ümid edirəm ki il sonuna müsbət istiqamətdə daha çox şey dəyişdirəcəyik…


-Mənfi emosiyalarla yaşamağı və mənfi emosiyalar yaymağı….
– Hərəkətsiz və ətalət içində olmağı…
-Qarşılaşılan problemləri başqalarının ayağına yazmağı…
-Əldə olunan uğurda öz səyini kiçildərək uğuru başqasının ayağına yazmağı…
– Hər şeyə “qismətdir” deyib hərəkət etməməyi…
– Öz istəyinlə deyil, kimlərinsə acığına nəsə etməyi, yaşamağı…
– Uğursuzluğu çalışmamağa deyil, şanssızlığa, bəxtsizliyə bağlamağı…
– Uğurları çalışmağa, əzmə deyil, şansa, bəxtə və qismətə bağlamağı…
– Ətraf dəyişərkən özümüzdə dəyişməməyi…
– İş həyatında uğuru sadəcə təcrübələrə bağlayıb, təhsilin gücünü kiçiltməyi…
– Alınan təhsilin iş həyatı üçün yetərli olduğunu düşünüb davamlı öyrənməməyi…
– Araşdırmadan, analiz etmədən “copy-past”çılığı…
– Hər hansı bir mövzuda kitabları yetərsiz qəbul edib yetersizliyi aradan qaldırmaq üçün bu mövzuda dah çox kitab oxumaqdansa, əksinə oxumağı buraxmağı…
– Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olmağı…
– İstəksiz və hərəkətsiz davranıb, mənfi nəticələri özündə deyil, kənarda axtarmağı..

VƏ  ən nəhayət ATATÜRK-dən:
“Çalışmadan rahat yaşamanın yollarını alışkanlık haline getirmiş milletler, evvela haysiyyetlerini, sonra hürriyetlerini, en sonunda da istikballerini kaybetmeye mahkumdurlar.”

Bir dənə də Ann Landersdən:
“Tanrı bizə iki yuvarlaq orqan verdi, biri oturmaq, digəri düşünmək üçün. Uğurlarımız bunlardan hansını daha çox istifadə etməyimizə bağlı!”

İli gözəl nəticələrlə başa vurmaq diləyi ilə…

 

Müştərinin tövsiyyə edəni daha dəyərlidir…

Çoxdandır ki uzunmüddətli istifadə mallarından birini almağı planlaşdırıram və demək olar ki hər gün bununla əlaqədar müxtəlif istifadəçilərin fikirlərini öyrənir, qarşılaşdırıram. Bu istifadəçilərin bir qismi istifadə etdikləri əşyadan çox razılıq edir və tövsiyyə edirsinizmi soruşarkən də tərəddüdsüz “əlbəttə” deyirlər. Bəziləri isə razılıq etsələr də tövsiyyə etməkdə tərəddüd edir və ya etmirlər. Bir qisim istifadəçilər isə sadəcə “belə

 də” deməklə kifayətlənirlər ki burada demək olar  tövsiyyə yoxdur. Təbii ki istifadə etdikləri əşyadan razı qalmayan və eyni zamanda heç tövsiyyə etməyənlər də var…
 Bu istifadəçilərdən, istehlakçılardan hansıları şirkət, brend üçün daha dəyərlidir? Əlbəttə ki razı qalmaqla birlikdə tövsiyyə edənlər!!!  Bəli tövsiyyənin şirkət və satıcıları tərəfindən gələnindən çox istehlakçıları və istifadəçilər tərəfindən gələn daha effektiv və hərəkətvericidir.
Artıq istehlakçı araşdırmalarında tövsiyyə ölçmə və dəyərləndirmə çox əhəmiyyətli yer tutur. Şirkətlər  müştərilərinin brendləri, məhsulları, xidmətləri haqqında başqalarına nə dediklərini, necə dediklərini, hansı ifadələrlə anlatdıqlarını çoxdandır ki, ölçməyə başlayıblar. Bu ölçmə sistemlərindən biri NPS- Net Promote Score adlanır. Bu sistemi ilk dəfə 2004-cü ildə Bain&Company konsultantlarından olan Fred Reichheld tövsiyyə edib və bundan sonra çox sayıda şirkətlər bu metoddan istifadə etməyə başlayıblar.
 Net Promote Score- Net Tövsiyyə Xalı anketi hazırlanır və müştərilər(istehlakçılar) arasında sorğular keçirilir və bu sorğuların nəticələri şirkət strategiyalarında öz yerini tapır. Qlobal şirkətlər artıq illərlədir NPS sistemindən istifadə edir. Bu sistemin bir digər faydası isə məmnun olmayan və ya məmnuniyyət dərəcəsi aşağı olan müştərilərlə sorğudan sonra birbaşa əlaqə qurulur və qarşılaşdığı problemlər dərindən araşdırılır və müştərilərin bu problemləri həll edilməklə məmnuniyyət dərəcəsi artırılır.
Bəli müştərilər iki qismə ayrılır: 1) Promoterlər-dəstəkçi müştərilər-yəni tövsiyyəçilər və 2) Detracorlar- tövsiyyə etməyənlər… Düzdür metodda arada qalan neytrallara da ad verilmişdir: Neutral-və ya “Fence Sitter”lər. Ancaq əsas ikisnin üzərində durulması vacibdir. Çünki neytralcılar da elə ikincilərə aiddirlər… Bu metoddan istifadə etmənin  də əsas məqsədi birincilərin sayının artırılması və ikincilərin sayının azaldılmasıdır.   Xüsusilə indiki sosial şəbəkələrin təsir qüvvəsinin artdığı bir zamanda tövsiyyəçi müştərilərin daha dəyərli olması reallıqdır.
Hamıya tövsiyyəçi müştəri diləməklə…
Uğurlar!!!